1

2

3

4

5

 

Światowa Organizacja Zdrowia

Nad jakością świadczeń medycznych w skali międzynarodowej czuwa WHO, czyli w polskim tłumaczeniu Światowa Organizacja Zdrowia. WHO funkcjonuje pod patronatem Organizacji Narodów Zjednoczonych, której członkiem jest również Polska. Główną siedzibą międzynarodowej organizacji na rzecz zdrowia jest Genewa. Co roku organizowane są obchody pod patronatem WHO, przypominające o problemach zdrowotnych występujących na całym świecie. Na początku kwietnia przypominamy sobie o darmowych szczepieniach, które nie są dostępne dla wszystkich. Członkowie organizacji otwarcie mówią o niedoborze leków, sprzętu oraz personelu w niektórych państwach. Głównym celem WHO jest zmniejszanie różnic, które wciąż dzielą kraje rozwijające się od tych rozwiniętych. ONZ stara się zapobiegać groźnym epidemiom, przede wszystkim gruźlicy, malarii oraz dżumy. Od połowy lat osiemdziesiątych jednym z priorytetów jest również zwalczanie AIDS. Kontrola składu żywności i lekarstw także mieści się w kompetencjach Światowej Organizacji Zdrowia. W ostatnim czasie specjaliści WHO zwrócili uwagę na problem wysokiej umieralności wśród noworodków. Do Genewy zapraszani są najlepsi lekarze z całego świata. Wspólne debaty mają pomóc w poprawie jakości życia człowieka. Pod uwagę brani są mieszkańcy nie tylko krajów Unii Europejskiej czy USA, ale przede wszystkim biedniejsza ludność państw afrykańskich i azjatyckich.

Gdy na świat przychodzi nowe życie

W życiu człowieka możemy wyróżnić dwa najistotniejsze, graniczne momenty. Są to narodziny oraz śmierć . Z tym drugim, przykrym elementem ludzkiej natury, na co dzień walczy większość lekarzy. Tylko garstka specjalistów zajmuje się radośniejszą dziedziną medycyny, jaką jest neonatologia oraz pediatria. Oczywiście przyjemniejszy nie znaczy prostszy! Opieka nad dziećmi jeszcze nienarodzonymi czy noworodkami jest wyjątkowo trudna. Dziecko różni się od osoby dorosłej, zarówno pod względem budowy anatomicznej, jak i fizjologii organizmu. Aby utrzymać w zdrowiu małego człowieka, niezbędne są dodatkowe środki ostrożności. Dlatego już od pierwszej wizyty u ginekologa, przyszła matka musi regularnie odwiedzać gabinet lekarza. Na specjalistę spada ogromna odpowiedzialność, zarówno za życie płodu, jak i kobiety. Regularne badania kontrolne mają za zadanie jak najwcześniej wykryć wszelkie nieprawidłowości. Większość problemów można rozwiązać jeszcze przed porodem, tym samym ratując dziecko. Wyczerpująca wiedza na temat pacjentki ułatwia również prawidłowe przeprowadzenie akcji porodowej. Noworodkiem od pierwszych chwil życia zajmuje się zespół wykwalifikowanych neonatologów. Po czterech tygodniach opiekę nad maluchem przejmują pediatrzy. Aż do osiemnastego roku życia dziecko będzie badane, leczone i szczepione w poradni pediatrycznej. Niestety w wielu przypadkach opieka nad dziećmi nie jest prowadzona jak należy. W Polsce wciąż popełniane są karygodne błędy, zarówno w opiece nad noworodkami, jak i maluchami do wieku szkolnego.

Jedna z najgroźniejszych chorób cywilizacyjnych

Choroby cywilizacyjne to dolegliwości, na które zapada co najmniej jedna trzecia mieszkańców naszej planety. Źródłem problemu jest zazwyczaj tryb życia, jaki prowadzą ludzie z krajów rozwiniętych. Chociaż nie wiadomo do końca, co wywołuje nowotwory, wielu lekarzy zalicza je do chorób cywilizacyjnych ze względu na ich ogromny zasięg. Co roku tysiące osób umiera na różne odmiany raka, o mniej lub bardziej typowym umiejscowieniu. Zmiany w strukturze tkanek najczęściej powstają w układzie pokarmowym i płucach. W przypadku kobiet poważny problem stanowi rak piersi oraz jajników. Groźne dla zdrowia są nawet drobne, niewyczuwalne guzy. Jeżeli patolog potwierdzi ich złośliwość, bardzo szybko mogą doprowadzić do przerzutów. Fragmenty chorej tkanki wędrują w organizmie, siejąc spustoszenie. Mechanizm powstawania zmian nowotworowych ma podłoże molekularne. W czasie podziału komórek dochodzi do błędu na którymś z etapów powielania DNA. Uszkodzony kwas nukleinowy programuje nowe komórki nieznanego typu. Zazwyczaj nie posiadają zaprogramowanej śmierci, a ich wzrost i podział są niekontrolowane. Przyczyną błędów w replikacji DNA może być promieniowanie jonizujące, zanieczyszczenie środowiska albo skłonności genetyczne. Na rozwój raka może mieć również wpływ niehigieniczny tryb życia. Zła dieta, stres i brak aktywności fizycznej wystarczą, żeby osłabić organizm.

Osiągnięcia współczesnej kardiologii

Kardiologia jest jedną z najtrudniejszych dyscyplin współczesnej medycyny. Co ciekawe, cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem wśród absolwentów kierunku lekarskiego. Kardiolodzy zajmują się leczeniem chorób serca oraz naczyń krwionośnych. Wiele problemów można naprawić tylko w wyniku agresywnych działań, czyli operacji chirurgicznych. Lekarze wykonujący zabiegi często specjalizują się również w torakochirurgii, czyli ingerowaniu w pozostałe narządy klatki piersiowej. Powszechnym zjawiskiem jest przeszczepianie serca wraz z jednym bądź dwoma płucami. Połączenie dwóch operacji zmniejsza ryzyko powikłań. Samo serce narażone jest na szereg chorób związanych z dziedziczeniem lub nieprawidłowymi nawykami człowieka. W pierwszym przypadku wady są wykrywane już w życiu płodowym albo zaraz po rodzeniu. Rzadko dochodzi do sytuacji, w której wada wrodzona ujawnia się dopiero w wieku dorosłym. Typowe problemy to niedorozwój któregoś z przedsionków, niedomykalność lub brak zastawki albo przerost jednej z komór. To ostatnie zjawisko znacznie częściej wiąże się z nadciśnieniem tętniczym, typowym dla osób otyłych. Zbyt duża masa ciała odbija się wyjątkowo negatywnie na układzie krwionośnym. Tętnice i żyły ulegają zatkaniu, a przepływająca krew zwiększa ciśnienie w naczyniach. W efekcie serce musi pompować krew szybciej, co bardzo obciąża ten mięsień. Jeżeli taka sytuacja trwa bardzo długo, dochodzi do zawału bądź arytmii serca. Zawał polega na pęknięciu któregoś z naczyń wieńcowych, które starczają krew do serca. Następuje niedokrwienie i obumarcie tkanki. Konsekwencja arytmii jest nierównomierny skórcz przedsionków i komór, co utrudnia pompowanie krwi.

Mózg i układ obwodowy

Wszystkie narządy ludzkiego organizmu muszą ze sobą współpracować. Sprawowanie kontroli nad tak skomplikowanym układem wymaga niebywałej precyzji. W toku ewolucji wykształciliśmy wyjątkowo rozwinięty, zaawansowany system nerwowy. W medycynie zdrowiem oraz chorobami tego układu zajmuje się neurologia. Do bardzo popularnych specjalizacji zaliczają się neurochirurgia oraz neuroonkologia. Nauki przyrodnicze wciąż nie potrafią wytłumaczyć wszystkich właściwości mózgu oraz nerwów obwodowych. Wiele procesów fizjologicznych odbywa się na poziomie molekularnym, który jest niedostępny dla ludzkiego oka. Dzięki zaawansowanej technologii oraz pracy naukowców sytuacja powoli zmienia się na lepsze. Stopniowo zaczynamy rozumieć najważniejszy z organów, jakim jest ludzki mózg. Jeszcze dwadzieścia lat temu panowała opinia, że komórki nerwowe nie mogą się regenerować. Dzisiaj już wiemy, że neurony nie tylko odbudowują się, ale potrafią również odtworzyć zniszczone połączenia. Grupa naukowców z Glasgow prowadzi badania nad zastosowaniem komórek macierzystych w leczeniu osób po udarze. Wyniki są bardzo obiecujące. Wiele wskazuje na to, że tkanka nerwowa potrafi odbudować się z pierwotnych komórek ciała. W przyszłości tego typu terapia może zastąpić wiele zabiegów, w tym niebezpieczne operacje na otwartym mózgu. Istnieje również szansa dla chorych na alzheimera, polio oraz inne dolegliwości niszczące połączenia między neuronami.

Marzenia o studiach medycznych

Żeby dostać się na wymarzone studia, trzeb bardzo dobrze zdać egzamin maturalny. Dawniej absolwenci liceum podchodzili do egzaminów wstępnych. Testy organizowały uczelnie, dlatego ich poziom wykraczał poza standardowy materiał ze szkoły. W przypadku nowej matury nie ma tego problemu. Wszystkie pytania, nawet na arkuszach rozszerzonych, odpowiadają zrealizowanemu przez szkołę programowi nauczania. To bardzo wygodne, zwłaszcza dla kandydatów na medycynę. Uczelnie medyczne od zawsze słynęły z trudnych, wyjątkowo wymagających kryteriów przyjęcia na studia. W tej kwestii nic się nie zmieniło, poza formą sprawdzania wiedzy kandydatów. Zgodnie z rozporządzeniem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, uczelnie powinny rekrutować studentów na podstawie wyników z matur. Progi punktowe ustalają komisje rekrutacyjne. Jak łatwo się domyślić, na kierunku lekarskim są one bardzo wysokie. Najlepsze polskie uczelnie wymagają co najmniej dwóch egzaminów, z biologii i chemii. Uniwersytet Jagielloński bierze również pod uwagę fizykę albo matematykę. Jak zatem dobrze przygotować się do egzaminów? Warto rozwiązywać jak najwięcej testów w ramach treningu. Zwykle sama wiedza nie stanowi problemu. Kłopotem okazuje się błędne czytanie pytań albo udzielanie odpowiedzi nie na temat. Warto poszerzać swoje horyzonty o dodatkowe wiadomości z chemii i biologii. Prawdopodobnie nie przydadzą się nam na maturze, ale pomogą na pierwszym semestrze medycyny.

Leki jako podstawa każdej terapii

Większość terapii leczniczych opiera się na zażywaniu odpowiednich medykamentów. Specjalistami od komponowania leków są farmaceuci. Posiadają oni gruntowną wiedzę na temat pochodzenia, składu oraz działania większości substancji aktywnych. Absolwenci wydziałów farmaceutycznych powinni doskonale orientować się w chemii leków oraz w ich syntezie i dawkowaniu. Dzięki temu mogą nie tylko podawać zalecone przez lekarza środki, ale również tworzyć własne. W uzasadnionych przypadkach doktor wypisuje na recepcie tylko składniki, które potem przygotowuje farmaceuta. Zazwyczaj łączy on sproszkowane substancje, otrzymując maść, syrop albo pastylki. Tego typu leki opierają się na składnikach pochodzenia naturalnego, dlatego ich data ważności jest stosunkowo krótka. O wiele dłużej możemy trzymać w apteczce leki syntetyczne. Kariera po studiach farmaceutycznych nie musi sprowadzać się tylko i wyłącznie do pracy w aptece. Wielu młodych ludzi próbuje swoich sił w przemyśle kosmetycznym, spożywczym albo biotechnologicznym. W ostatnim przypadku farmaceuci mogą wykazać się przed wszystkim w biotechnologii przemysłowej, wiążącej się z masową produkcją substancji bioorganicznych. Dla osób przepadających za komputerami ciekawą alternatywę stanowi bioinformatyka. Modelowanie molekularne leków i związków wielkocząsteczkowych daje bardzo dobre perspektywy na rynku pracy. Produkcja antybiotyków oraz modyfikacja białek również stanowią przyszłość medycyny, a więc i farmacji.

Nudna praca w laboratorium?

Z pracą w służbie zdrowia kojarzymy przede wszystkim zawód lekarza, stomatologa oraz ratownika medycznego. Oczywiście bardzo istotną rolę w placówkach leczniczych odgrywają pielęgniarki, instrumentariuszki, a także pomoc dentystyczna. O pracownikach aptek i laboratoriów często zapominamy. Farmaceuci codziennie widują się z pacjentami i mogą udzielać dodatkowych porad. Chyba większość z nas lubi zasięgnąć drugiej opinii na temat leczenia, które zlecił doktor. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w przypadku analityki medycznej. Prowadzenie badań w laboratorium wyklucza jakiekolwiek spotkania z chorymi. Specjaliści przyznają, że fascynuje ich medycyna, ale bez dodatkowego elementu, jakim są rozmowy z pacjentami. Umiejętności interpersonalne przestają mieć znaczenie. W pracy laboratoryjnej trzeba wykazać się przede wszystkim naturą badacza. Dokładna i wnikliwa analiza stanowi klucz do postawienia prawidłowej diagnozy. Analitycy medyczni są poniekąd współautorami przyjętego planu leczenia. Aby dokonać poprawnej analizy próbki, trzeba posiadać gruntowną wiedzę chemiczną. Szczególnie ważne są zagadnienia z zakresu chemii organicznej, biochemii oraz procesów fizjologicznych. Otrzymane wyniki trzeba odnieść do wiedzy na temat prawidłowego działania organizmu. Wartości, które przekroczyły dopuszczalne normy, świadczą o konkretnej chorobie. Dlatego raporty analityków odgrywają ogromną rolę w ostatecznym rozpoznaniu.

Kiedy liczą się sekundy

Praca w służbie zdrowia obarczona jest ogromną odpowiedzialnością. Sporo zależy od specjalizacji, którą wybierze absolwent. W przypadku ratownictwa medycznego musimy określić się jeszcze przed podjęciem nauki w szkole wyższej. Ze względu na wyjątkowe warunki, w jakich działają ratownicy, ich edukacja przebiega inaczej w porównaniu ze studiami medycznymi. Złośliwi twierdzą, że ratownictwo jest zubożoną wersją kierunku lekarskiego. Jest w tym odrobina prawdy. Rzeczywiście, podstawy anatomii czy fizjologii są bardzo zbliżone na obu specjalnościach. Różnice pojawiają się na wyższych latach. Przyszłych ratowników przygotowuje się do szybkiego, skutecznego udzielania pierwszej pomocy. Muszą zatem posiadać gruntowną wiedzę przede wszystkim z podstaw medycyny. Przedmioty kliniczne nie są już dla nich aż tak istotne. Przeciętnemu ratownikowi nic nie da szczegółowy kurs z onkologii czy genetyki. Jego zadaniem jest utrzymanie pacjenta przy życiu i przygotowanie do badań. Resztą zajmują się medycy, czekający w klinice albo przychodni. Rodzi się proste pytanie. Dlaczego do chorych nie jeżdżą lekarze, skoro posiadają o wiele dokładniejszą wiedzę? Czy zawód ratownika medycznego rzeczywiście jest potrzebny? Pamiętajmy, że wiedza a umiejętności to dwie różne sprawy. Ratownicy uczą się działać w sytuacjach ekstremalnych, czasem o wiele trudniejszych od skomplikowanej operacji. Wielu lekarzy się do tego nie nadaje. Specjaliści nie mają również czasu na pracę w terenie. Dlatego warto okazać ratownikom należny im szacunek.

Higiena jamy ustnej

W rekrutacji na uczelnie medyczne możemy wybrać jeden z kilkunastu kierunków dotyczących ochrony ludzkiego zdrowia. Część z nich jest bezpośrednio związana z medycyną, tak jak kierunek lekarski czy stomatologia. To właśnie pomiędzy tymi dwoma dziedzinami najczęściej wahają się osoby planujące karierę lekarza. Co ciekawe, dentystyka cieszy się nie mniejszą popularnością, co pełna edukacja w zakresie medycyny. W ostatnich latach odnotowano wzrost zainteresowania stomatologią. Na niektórych uczelniach liczba kandydatów na jedno miejsce jest większa niż w przypadku kierunku lekarskiego. Dlaczego leczenie schorzeń jamy ustnej jako zawód cieszy się taką popularnością? Współczesna stomatologia różni się od tej sprzed dwudziestu, a nawet dziesięciu lat. Dawniej leczenie sprowadzało się do borowania, usuwania lub prostowania zębów. Dzisiejsi lekarze dentyści mają o wiele więcej do zaoferowania, co czyni ich profesję… Po prostu ciekawszą. Implanty, nowoczesne metody wybielania czy leczenia ubytków to tylko kilka zabiegów, które stanowią spore wyzwanie. Dodatkowym bonusem jest ortodoncja oraz protetyka. Oczywiście nie wolno zapominać o godziwym zarobku. Po studiach przeciętny absolwent stomatologii ma o wiele większe szanse na znalezienie pracy, niż młody lekarz. Stawki za leczenie dentystyczne również są większe. Dlatego w dobie kryzysu dla niektórych osób marzenie o medycynie powoli przekształciło się w plan, jakim jest stomatologia.